Czy pytania na egzaminie specjalizacyjnym się powtarzają? Tak, i da się to policzyć. Przeanalizowaliśmy całą bazę archiwalną Testy PES: 87 452 pytania z 65 specjalizacji, od wiosny 2016 do wiosny 2026. Każde pytanie porównaliśmy ze wszystkimi pytaniami z innych sesji tej samej specjalizacji. Wynik: 4 476 tematów pojawiło się w co najmniej dwóch sesjach, a rekordzista aż w jedenastu. Stan danych: październik 2026.
Najważniejsze wnioski
- Tematy wracają Ponad 4 400 tematów padło w co najmniej dwóch sesjach, a rekordzista w jedenastu.
- Stare sesje się opłacają 721 tematów z lat 2016–2020 wróciło na egzamin w latach 2023–2026.
- Zmienia się szczegół, nie temat Inny lek, wiek pacjenta albo polecenie. Kto zna cały temat, odpowie na każdą wersję.
Liczby z analizy
- 10 400+ pytań z bazy ma odpowiednik w innej sesji: dosłowną powtórkę albo wersję z drobną zmianą
- 920 tematów wróciło w co najmniej trzech sesjach, a 122 w pięciu lub więcej
- 721 tematów z lat 2016–2020 wróciło na egzamin w sesjach 2023–2026
- 11 sesji to rekord: tyle razy padło pytanie o transplantację wątroby
Najwięcej powracających tematów mają chirurgia dziecięca, chirurgia naczyniowa, neonatologia, medycyna ratunkowa i radioterapia onkologiczna. Pełne zestawienie znajdziesz w tabeli niżej.
Jak liczyliśmy powracające tematy
Program porównał każde pytanie z pytaniami z pozostałych sesji tej samej specjalizacji. Osobno sprawdzał treść pytania i każdy wariant odpowiedzi, a próbki znalezionych par przejrzeliśmy ręcznie. Do jednej grupy, którą nazywamy w artykule tematem, trafiały:
- Dosłowne powtórki Ta sama treść i te same odpowiedzi, często w innej kolejności.
- Wersje ze zmienionym szczegółem Inny wiek pacjenta, inny lek, odwrócone polecenie („prawdziwe” zamiast „fałszywe”) albo nowe odpowiedzi do tego samego opisu przypadku.
W bazie nie ma pytań z sesji 2021–2022, więc część tematów mogła w rzeczywistości pojawić się na egzaminie jeszcze więcej razy.
Rekordziści: tematy, które wracały najczęściej
Transplantacja wątroby: 11 sesji (gastroenterologia, 2018–2026)
Pytanie „Wskaż prawdziwe (lub fałszywe) stwierdzenie dotyczące transplantacji wątroby” pojawiło się w jedenastu sesjach, od wiosny 2018 do wiosny 2026. Odpowiedzi dotyczyły kolejno wskazań do zabiegu w skali Childa-Pugha, przeszczepienia w raku wątrobowokomórkowym, alkoholowego uszkodzenia wątroby i limitu wieku. To najlepszy przykład tematu, który CEM zadaje prawie w każdej sesji, za każdym razem od innej strony.
Rumień po ukąszeniu kleszcza: 9 sesji (choroby zakaźne, 2016–2024)
Dziecko kilka dni po usunięciu kleszcza, z rozszerzającym się rumieniem z przejaśnieniem w środku. Wiek dziecka zmieniał się od 3 do 9 lat, a miejsce ukąszenia i średnica rumienia z sesji na sesję. Poprawna odpowiedź według klucza CEM zawsze brzmiała „leczenie boreliozy”, choć była pod literą B, E albo D.
Pierwotne zapalenie dróg żółciowych (PBC): 9 sesji (gastroenterologia, 2018–2024)
Pytania o PBC wracały w dziewięciu sesjach. Osobno, w siedmiu sesjach od 2018 do 2026 roku, wracało pytanie o lek pierwszego wyboru w leczeniu świądu u chorych z PBC (według klucza: cholestyramina). Do tego dochodzi pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych (PSC), zadane w ośmiu sesjach. Choroby cholestatyczne wątroby to jeden z najpewniejszych tematów w gastroenterologii.
Test na Helicobacter pylori: 8 sesji (gastroenterologia, 2018–2026)
„Przed wykonaniem testu w kierunku zakażenia Helicobacter pylori pacjent powinien odstawić… na co najmniej:”. Ten schemat pojawił się w ośmiu sesjach i w dziesięciu pytaniach, a za każdym razem chodziło o inny lek: preparaty bizmutu, pantoprazol, omeprazol, famotydynę, alkalia, węglan magnezu. Kto opanował cały temat, czyli które leki trzeba odstawić, na jak długo i które nie mają wpływu na wynik, odpowie na każdą wersję.
Zakażenie grypopodobne u nastolatka: 8 sesji (choroby zakaźne, 2017–2025)
Chłopiec z gorączką powyżej 39°C, katarem, kaszlem i bólami mięśni. W 2017 roku poprawna odpowiedź według klucza brzmiała „grypa”. W nowszych wersjach, po pandemii, poprawną odpowiedzią stało się „zakażenie SARS-CoV-2, grypa”. Ten przykład dobrze pokazuje, że powracające pytania zmieniają się razem z wiedzą medyczną.
Pozostałe tematy zadane w 7–8 sesjach
- Chirurgia dziecięca: kwalifikacja dziecka do operacji przy podejrzeniu zapalenia wyrostka robaczkowego (8 sesji), ból barków po zabiegach laparoskopowych (8), torbiel środkowa szyi (7), porażenie nerwu strzałkowego (7), przebieg prawego nerwu błędnego przez rozwór przełykowy (7).
- Chirurgia naczyniowa: żyła Giacominiego (8 sesji), łuk Riolana (7), zespół usidlenia tętnicy podkolanowej (7), zespół dziadka do orzechów (7), przecieki do worka tętniaka po implantacji stentgraftu (7).
- Choroby zakaźne: leki o bezpośrednim działaniu przeciwwirusowym w zakażeniu HCV (8 sesji), dobór terapii HCV (7), rozpoznanie płonicy (7).
- Okulistyka: termin operacji obustronnej zaćmy wrodzonej u niemowlęcia (7 sesji).
- Endokrynologia i diabetologia dziecięca: interpretacja testów stymulacyjnych hormonu wzrostu u dziecka niskiego wzrostu (7 sesji).
- Anestezjologia i intensywna terapia: leki wywołujące ostre uszkodzenie nerek w mechanizmie śródmiąższowego zapalenia nerek (7 sesji).
Tematy, które wracały w największych specjalizacjach
W dużych specjalizacjach pytania są bardziej zróżnicowane, ale i tu łatwo znaleźć tematy zadane w kilku sesjach:
- Choroby wewnętrzne: objawy pierwotnej nadczynności przytarczyc (5 sesji), odtrutka w zatruciu opioidami (4), zaburzenia elektrolitowe w SIADH (3), leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna okolicy krętniczo-kątniczej (3).
- Medycyna rodzinna: nagły „wybuchowy” ból głowy jako objaw krwotoku podpajęczynówkowego (3 sesje), zalecenia po przebytej mononukleozie zakaźnej (3), kierowanie na rehabilitację w ramach prewencji rentowej ZUS (3).
- Pediatria: zespół Shwachmana-Diamonda (3 sesje, 2018–2024), zespół Peutza-Jeghersa (3, 2018–2024), obliczanie zapotrzebowania płynowego dziecka (3, 2019–2024).
- Kardiologia: komorowe zaburzenia rytmu w kardiomiopatii rozstrzeniowej (6 sesji), częstoskurcz z szerokimi zespołami QRS u pacjenta z preekscytacją (5), leki zmniejszające śmiertelność w niewydolności serca z obniżoną frakcją wyrzutową (5), wysycenie krwi tlenem przy ubytku w przegrodzie międzyprzedsionkowej (5).
- Chirurgia ogólna: klasyfikacja Hincheya (5 sesji), czynniki ryzyka zapalenia uchyłków (4), kwalifikacja do leczenia endoskopowego według skali Forresta (3).
- Ortopedia i traumatologia: osteoporotyczne złamania kręgosłupa (5 sesji, 2018–2026), dysplazja stawu biodrowego u nastolatki (5, 2016–2025), ból biodra u młodego sportowca (4, 2016–2025).
- Okulistyka: zaćma wrodzona (7 sesji), termin pierwszego badania okulistycznego u wcześniaków (6), funkcje mięśnia skośnego dolnego (4, 2023–2026).
- Psychiatria: przeciwwskazania do metylofenidatu (5 sesji, 2020–2026), zaburzenia zachowania (3), miejsce reaktywnego zaburzenia przywiązania w ICD-11 (3, 2025–2026).
- Neurologia: skąpodrzewiaki (5 sesji), migrena u dzieci (5), klasterowy ból głowy (4).
- Neonatologia: kolejność narastania markerów zapalnych w zakażeniu noworodka (4 sesje, 2016–2024), rezonans magnetyczny u wcześniaka (5).
- Diabetologia: stężenie potasu, przy którym wstrzymuje się wlew insuliny w kwasicy ketonowej (4 sesje, 2019–2025).
- Onkologia kliniczna: postępowanie w czerniaku skóry (4 sesje, 2023–2026), rak z komórek Merkla (3, 2024–2026).
Ile powracających tematów ma Twoja specjalizacja
Tabela obejmuje specjalizacje, z których mamy w bazie co najmniej 500 pytań. „Tematy powracające” to grupy pytań zadanych w co najmniej dwóch sesjach.
Na górze tabeli są głównie specjalizacje zabiegowe i dziedziny o węższym zakresie materiału: tam powracających tematów jest najwięcej i od nich warto zacząć naukę. W specjalizacjach z dołu tabeli pytania są bardziej zróżnicowane, więc tym bardziej opłaca się przerobić całe archiwum. Każda sesja pokazuje nowy fragment materiału, którego wymaga CEM.
Jak wykorzystać powracające tematy w nauce
- Traktuj archiwum jak mapę egzaminu Tematy z powyższych list CEM zadaje od lat. Temat, który pojawił się w kilku sesjach, ma większe szanse wrócić w kolejnej niż temat zadany tylko raz.
- Nie pomijaj starszych sesji 721 tematów z lat 2016–2020 wróciło w sesjach 2023–2026. Pytanie sprzed kilku lat może pojawić się na Twoim egzaminie.
- Ucz się całego tematu, nie tylko odpowiedzi CEM chętnie zmienia jeden szczegół: lek w pytaniu o H. pylori, wiek dziecka w pytaniu o kleszcza, polecenie z „prawdziwe” na „fałszywe”. Przy każdym pytaniu przeczytaj wszystkie odpowiedzi i sprawdź, dlaczego błędne są błędne. Wtedy jedno pytanie archiwalne przygotuje Cię na kilka jego wersji.
- Wracaj do swoich błędów Pytanie, na które raz źle odpowiedziałeś, warto rozwiązać jeszcze raz po kilku dniach. W Testach PES robi to tryb Powtórka, a Tryb Nauki częściej podsuwa pytania, których jeszcze nie widziałeś, żeby przejść przez całe archiwum.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pytania na PES się powtarzają?
Tak. W bazie archiwalnej z lat 2016–2026 znaleźliśmy 4 476 tematów zadanych w co najmniej dwóch sesjach tej samej specjalizacji, a ponad 10 400 pytań ma swój odpowiednik w innej sesji. Część z nich wraca dosłownie, a część ze zmienionym szczegółem.
Które pytanie powtarzało się na egzaminie najczęściej?
Rekordzistą jest pytanie o transplantację wątroby z gastroenterologii, zadane w 11 sesjach od wiosny 2018 do wiosny 2026. Dalej są rumień po ukąszeniu kleszcza i pierwotne zapalenie dróg żółciowych (po 9 sesji).
W której specjalizacji jest najwięcej powtarzających się pytań?
Najwięcej powracających tematów mają chirurgia dziecięca (198), chirurgia naczyniowa (191), neonatologia (156), medycyna ratunkowa (143) i radioterapia onkologiczna (140).
Czy warto rozwiązywać stare pytania egzaminacyjne, sprzed 2020 roku?
Tak. 721 tematów zadanych w latach 2016–2020 wróciło w sesjach 2023–2026. Przy starszych pytaniach zwracaj tylko uwagę na zmiany w wytycznych, bo odpowiedź mogła się zmienić, jak w pytaniu o grypę i SARS-CoV-2.
Czy wystarczy zapamiętać odpowiedzi z poprzednich lat?
Lepiej uczyć się całego tematu. Powracające pytania często mają zmieniony jeden szczegół, np. lek, wiek pacjenta albo polecenie, a wtedy zmienia się też poprawna odpowiedź. Kto rozumie temat, odpowie poprawnie na każdą wersję.
Podsumowanie
Pytania archiwalne to najlepsze źródło wiedzy o tym, czego wymaga CEM. Te same tematy wracają przez lata, czasem w jedenastu sesjach, a pytania sprzed kilku lat pojawiają się na najnowszych egzaminach.
Najwięcej zyskasz, gdy przerobisz całe archiwum swojej specjalizacji i przy każdym pytaniu poznasz cały temat, a nie tylko poprawną odpowiedź.
Zobacz też, jaka jest zdawalność egzaminu w Twojej specjalizacji.
Analizę aktualizujemy po każdej sesji, gdy w bazie pojawią się nowe pytania.