Egzamin PES — wszystko, co musisz wiedzieć
Czym jest Państwowy Egzamin Specjalizacyjny, jak jest zbudowany i jak skutecznie się do niego przygotować.
Czym jest egzamin PES?
PES — Państwowy Egzamin Specjalizacyjny, nazywany też egzaminem specjalizacyjnym — to końcowy egzamin weryfikujący kompetencje lekarzy i lekarzy dentystów po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego. Jest przeprowadzany przez Centrum Egzaminów Medycznych (CEM) z siedzibą w Łodzi, a pytania egzaminacyjne (tzw. pytania CEM) publikowane są po każdej sesji.
Egzamin stanowi obowiązkowy warunek uzyskania tytułu specjalisty. Bez jego zdania lekarz nie może posługiwać się tytułem specjalisty w danej dziedzinie medycyny.
PES jest przeprowadzany według jednolitych, ogólnopolskich zasad — dla danej dziedziny wszyscy zdający w danej sesji rozwiązują ten sam test, a zakres merytoryczny i wykaz literatury są publikowane z wyprzedzeniem.
Struktura egzaminu
Egzamin PES składa się z dwóch głównych części:
Część testowa (PES-T)
Test jednokrotnego wyboru złożony ze 120 pytań, z pięcioma wariantami odpowiedzi (tylko jedna prawidłowa). Za każdą poprawną odpowiedź — 1 punkt. Próg zaliczenia: 60% poprawnych odpowiedzi (72 pkt).
Część ustna (PES-U)
Egzamin przed komisją egzaminacyjną obejmujący 4–6 zadań egzaminacyjnych. Ocena z egzaminu ustnego to średnia arytmetyczna ocen za poszczególne zadania. Podczas egzaminu niedopuszczalne jest wykonywanie inwazyjnych zabiegów.
Przelicznik wyniku egzaminu testowego na ocenę:
| Odsetek punktów | Ocena |
|---|---|
| co najmniej 90% | (5) bardzo dobry |
| 82% – poniżej 90% | (4,5) dobry plus |
| 75% – poniżej 82% | (4) dobry |
| 68% – poniżej 75% | (3,5) dostateczny plus |
| 60% – poniżej 68% | (3) dostateczny |
| poniżej 60% | (2) niedostateczny |
Przelicznik ocen końcowych egzaminu ustnego:
| Średnia ocen | Ocena końcowa |
|---|---|
| 4,76 – 5,00 | (5) bardzo dobry |
| 4,26 – 4,75 | (4,5) dobry plus |
| 3,76 – 4,25 | (4) dobry |
| 3,26 – 3,75 | (3,5) dostateczny plus |
| 2,76 – 3,25 | (3) dostateczny |
| do 2,75 | (2) niedostateczny |
Uzyskanie oceny niższej niż 2,76 za co najmniej dwa zadania oznacza niedostateczną ocenę końcową z egzaminu ustnego — niezależnie od ocen za pozostałe zadania.
Kolejność części: Warunkiem przystąpienia do egzaminu ustnego jest uzyskanie pozytywnego wyniku z testu. Pozytywny wynik PES-T jest uznawany przez kolejne 6 sesji egzaminacyjnych.
Zwolnienie z egzaminu ustnego: Zdający, który uzyska z testu co najmniej 75% poprawnych odpowiedzi (90 pkt), zostaje zwolniony z części ustnej.
Ocena końcowa PES: Wynika ze średniej arytmetycznej ocen z egzaminu testowego i egzaminu ustnego.
Budowa bazy pytań CEM:
- ▸Pytania wraz z poprawnymi odpowiedziami są publikowane na stronie CEM w ciągu 7 dni od przeprowadzenia egzaminu.
- ▸Baza pytań jest udostępniana na stronie internetowej CEM.
- ▸Co najmniej 4 miesiące przed egzaminem CEM publikuje w SMK zakres merytoryczny PES dla danej dziedziny wraz z wykazem literatury (ze wskazaniem rozdziałów) i wytycznych towarzystw naukowych, na podstawie których weryfikowana jest poprawność pytań.
- ▸W trakcie egzaminu testowego albo bezpośrednio po nim (przed wyjściem z sali) można wnieść do dyrektora CEM merytoryczne zastrzeżenie do pytania. Uznane pytanie jest pomijane przy ustalaniu wyników wszystkich zdających.
Wyjątki — uznanie egzaminu europejskiego za równoważny z PES:
Ustawa pozwala uznać egzamin organizowany przez europejskie towarzystwo naukowe za równoważny z zaliczeniem PES w całości albo w części. Obecny wykaz Ministra Zdrowia obejmuje egzaminy równoważne z zaliczeniem PES w całości w dziedzinach: anestezjologia i intensywna terapia, urologia, chirurgia klatki piersiowej, radiologia i diagnostyka obrazowa oraz okulistyka.
Uznanie można uzyskać dopiero po potwierdzeniu zakończenia szkolenia specjalizacyjnego — na wniosek złożony do dyrektora CEM.
Planowane zmiany (stan na październik 2026 r.): Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który w czerwcu 2026 r. trafił do konsultacji publicznych. Projekt zakłada m.in.:
- obowiązkową część praktyczną (ustną) PES dla wszystkich zdających — co oznaczałoby koniec zwolnienia z egzaminu ustnego po uzyskaniu 75% z testu,
- nowy Państwowy Egzamin Kompetencyjny (PEK) o charakterze praktycznym, zdawany w trakcie szkolenia specjalizacyjnego,
- likwidację jawnej bazy pytań egzaminów LEK i LDEK.
To na razie projekt — zmiany nie obowiązują, a ich ostateczny kształt i termin wejścia w życie mogą być inne. Opisane na tej stronie zasady wynikają z obecnie obowiązujących przepisów.
Terminy i sesje egzaminacyjne
Egzamin PES odbywa się dwa razy w roku:
Sesja wiosenna
1 marca – 31 maja
Zgłoszenie przez SMK do 31 grudnia
Sesja jesienna
1 października – 20 grudnia
Zgłoszenie przez SMK do 31 lipca
Terminy zgłoszeń są nieprzekraczalne — przepisy K.p.a. o przywróceniu terminu nie mają zastosowania. Dokładny harmonogram dla poszczególnych specjalizacji jest ogłaszany przez CEM przed każdą sesją.
Warunki przystąpienia
Do PES może przystąpić lekarz, który spełnia jeden z poniższych warunków:
- ✅ Ukończył przedostatni rok szkolenia specjalizacyjnego — kierownik specjalizacji potwierdza to i wydaje zgodę na przystąpienie do PES za pomocą SMK.
- ✅ Uzyskał potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego, dokonane przez wojewodę, MON albo MSWiA.
- ✅ Uzyskał decyzję Dyrektora CMKP albo Ministra Zdrowia uznającą dotychczasowy dorobek zawodowy i naukowy za równoważny z realizacją programu specjalizacji.
Lekarz może przystąpić do PES w ciągu 5 lat od dnia potwierdzenia zakończenia szkolenia specjalizacyjnego.
Opłata egzaminacyjna:
- ▸Pierwsze dwa zgłoszenia są bezpłatne. Opłata jest wymagana od trzeciego zgłoszenia i każdego kolejnego (liczy się zgłoszenie, nie samo przystąpienie do egzaminu).
- ▸Obecna wysokość opłaty: 700 zł (nie więcej niż 25% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw).
Lekarzowi przysługuje urlop szkoleniowy w wymiarze 6 dni na przygotowanie się i przystąpienie do PES, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.
Egzamin jest ważny tylko w obecności co najmniej trzech członków Państwowej Komisji Egzaminacyjnej (PKE).
Jak skutecznie się przygotować?
Skuteczne przygotowanie do egzaminu PES wymaga systematycznego podejścia. Oto sprawdzone metody:
Pytania archiwalne (pytania CEM) to podstawa
Rozwiązywanie pytań CEM z poprzednich sesji egzaminacyjnych to najskuteczniejsza metoda nauki. Pozwala poznać formę pytań, poziom trudności i powtarzające się tematy. Na platformie Testy PES znajdziesz tysiące pytań archiwalnych.
Ucz się według kategorii
Podziel materiał na działy tematyczne i pracuj nad nimi systematycznie. Dzięki nauce według kategorii łatwiej zidentyfikujesz obszary wymagające dodatkowej uwagi.
Skup się na słabościach
Analizuj swoje błędy i wracaj do zagadnień, z którymi masz największe problemy. Inteligentny algorytm w Testy PES automatycznie wybiera pytania z obszarów, w których popełniasz błędy.
Uzupełniaj wiedzę z literatury
Pytania testowe wykraczają poza same archiwalia. Korzystaj z podręczników rekomendowanych przez CEM — na platformie znajdziesz pytania opracowane na ich podstawie.
Monitoruj postępy
Regularnie sprawdzaj statystyki i śledź poprawę skuteczności w poszczególnych kategoriach. Dane pomagają skupić czas nauki tam, gdzie przynosi największe efekty.
Ćwicz w warunkach egzaminacyjnych
Rozwiązuj pełne testy w określonym czasie, aby nabrać wprawy w tempie odpowiadania i nauczyć się zarządzania czasem podczas egzaminu.
Dostępne specjalizacje w Testy PES
Platforma Testy PES obsługuje następujące specjalizacje medyczne:
Alergologia
Anestezjologia i intensywna terapia
Angiologia
Audiologia i foniatria
Balneologia i medycyna fizykalna
Chirurgia dziecięca
Chirurgia naczyniowa
Chirurgia ogólna
Chirurgia onkologiczna
Chirurgia plastyczna
Chirurgia szczękowo-twarzowa
Choroby płuc
Choroby płuc dzieci
Choroby wewnętrzne
Choroby zakaźne
Dermatologia i wenerologia
Diabetologia
Diagnostyka laboratoryjna
Endokrynologia
Endokrynologia ginekologiczna i rozrodczość
Endokrynologia i diabetologia dziecięca
Gastroenterologia
Gastroenterologia dziecięca
Geriatria
Ginekologia onkologiczna
Hematologia
Hipertensjologia
Immunologia kliniczna
Intensywna terapia
Kardiochirurgia
Kardiologia
Kardiologia dziecięca
Medycyna nuklearna
Medycyna paliatywna
Medycyna Pracy
Medycyna ratunkowa
Medycyna rodzinna
Medycyna sportowa
Nefrologia
Nefrologia dziecięca
Neonatologia
Neurochirurgia
Neurologia
Neurologia dziecięca
Okulistyka
Onkologia kliniczna
Ortopedia i traumatologia narządu ruchu
Otorynolaryngologia
Patomorfologia
Pediatria
Perinatologia
Położnictwo i ginekologia
Psychiatria
Psychiatria dzieci i młodzieży
Radiologia i diagnostyka obrazowa
Radioterapia onkologiczna
Rehabilitacja medyczna
Reumatologia
Transplantologia kliniczna
Chirurgia stomatologiczna
Ortodoncja
Periodontologia
Protetyka stomatologiczna
Stomatologia dziecięca
Stomatologia zachowawcza z endodoncją
Źródła
Informacje przedstawione w artykule zostały opracowane na podstawie oficjalnych źródeł:
- ▸ Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (art. 16rb–16x, tekst jednolity) — Internetowy System Aktów Prawnych (isap.sejm.gov.pl)
- ▸ Centrum Egzaminów Medycznych (CEM) — Państwowy Egzamin Specjalizacyjny dla lekarzy i lekarzy dentystów — cem.edu.pl/spec.php
- ▸ Regulamin porządkowy Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (CEM) — cem.edu.pl/legis/regulamin_PES_20240930.pdf
- ▸ Planowane zmiany — projekt nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Polityka Zdrowotna, czerwiec 2026) — politykazdrowotna.com
- ▸ Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 maja 2023 r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów (Dz.U. 2023 poz. 975) — Internetowy System Aktów Prawnych (isap.sejm.gov.pl)
- ▸ Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 października 2017 r. w sprawie wykazu egzaminów organizowanych przez europejskie towarzystwa naukowe równoważnych z PES (Dz.U. 2017 poz. 2005) — Internetowy System Aktów Prawnych (isap.sejm.gov.pl)
Zacznij przygotowania do PES już dziś
Tysiące pytań archiwalnych i z literatury. Inteligentna nauka. Szczegółowe statystyki.