Zespół ekspertów pod przewodnictwem Profesora Lucjana Wyrwicza opracował polską adaptację wytycznych National Comprehensive Cancer Network (NCCN) dotyczących gruczolakoraka trzustki (wersja 3.2026). Dokument obejmuje całą ścieżkę postępowania – od diagnostyki obrazowej i testów genetycznych, przez leczenie chirurgiczne i neoadjuwantowe, po terapię choroby nawrotowej i przerzutowej. Wytyczne rekomendują opiekę wielodyscyplinarną oraz zalecają profilowanie molekularne u chorych kwalifikowanych do leczenia".
O dokumencie
Wytyczne opracowało National Comprehensive Cancer Network (NCCN) w ramach NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology; aktualna wersja (3.2026, z 10 września 2026 roku) stanowi adaptację tego dokumentu bazowego. Zalecenia są skierowane do zespołu wielodyscyplinarnego zajmującego się rakiem trzustki – onkologów klinicznych, chirurgów onkologicznych, radioterapeutów, radiologów, endoskopistów interwencyjnych, patomorfologów, specjalistów geriatrii, doradców genetycznych oraz zespołów opieki paliatywnej.
Najważniejsze zalecenia
Wszystkich chorych należy kierować do ośrodków oferujących najwyższy poziom opieki odpowiedni do sytuacji klinicznej, z zapewnieniem opieki wielodyscyplinarnej (kategoria 2A).
Diagnostyka wstępna obejmuje tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny jamy brzusznej w protokole trzustkowym oraz pełne stopniowanie za pomocą TK klatki piersiowej i miednicy; w uzasadnionych przypadkach rozważa się EUS, MRI przy niejednoznacznych zmianach w wątrobie, PET/CT lub PET/MRI u chorych z cechami wysokiego ryzyka, a także ERCP ze stentowaniem; po drożnościowym leczeniu żółciowym oznacza się próby wątrobowe i wyjściowe CA 19-9 (2A).
Testy genetyczne w kierunku mutacji dziedzicznych są zalecane lub mogą być rozważane u każdego chorego z potwierdzonym rakiem trzustki z użyciem szerokich paneli genów zespołów dziedzicznej predyspozycji do nowotworów, a poradnictwo genetyczne jest zalecane przy wyniku pozytywnym lub dodatnim wywiadzie rodzinnym (2A).
U chorych kwalifikujących się do leczenia przeciwnowotworowego zaleca się profilowanie molekularne guza, najlepiej metodą NGS z uzupełnieniem o sekwencjonowanie RNA, preferencyjnie z tkanki guza, a badanie ctDNA rozważa się, gdy materiał tkankowy nie jest dostępny – wytyczne formułują to jako zalecenie diagnostyczne, nie jako formalny warunek kwalifikacji do leczenia systemowego (2A).
Leczenie adjuwantowe powinno być wdrażane po odpowiednim powrocie do zdrowia po zabiegu, najlepiej w ciągu 12 tygodni (2A). W chorobie resekcyjnej bez cech wysokiego ryzyka zalecana jest sama operacja bez leczenia neoadjuwantowego, natomiast w chorobie resekcyjnej lub granicznie resekcyjnej leczenie neoadjuwantowe powinno być rozważane, często w koordynacji z ośrodkiem o dużym doświadczeniu (2A).
W chorobie nawrotowej/przerzutowej preferowany jest udział w badaniu klinicznym (kategoria 2A)
Znaczenie dla praktyki
Dokument podkreśla rolę kompleksowej diagnostyki genetycznej i molekularnej jako elementu planowania terapii, jednak profilowanie molekularne jest zaleceniem wspierającym wybór leczenia, a nie obligatoryjnym kryterium dostępu do terapii systemowej. W praktyce oznacza to potrzebę zapewnienia organizacji opieki wielodyscyplinarnej i dostępu do badań NGS oraz poradnictwa genetycznego w ośrodkach zajmujących się tym nowotworem. Decyzje dotyczące leczenia neoadjuwantowego i adjuwantowego nadal wymagają indywidualnej oceny w zespole wielodyscyplinarnym.
Źródło
National Comprehensive Cancer Network (NCCN). Pancreatic Adenocarcinoma — NCCN Guidelines for Poland, Version 3.2026 (09/10/2026). 2026. Źródło: https://ptok.pl/aktualnosc/nowe-polskie-wytyczne-postepowania-w-raku-trzustki
Zobacz też
Treść ma charakter edukacyjny, przeznaczona dla osób wykonujących zawody medyczne. Nie stanowi porady medycznej.